Przed nami jubileusz 25-lecia wpisu Kościoła Pokoju w Świdnicy na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Rocznicowe obchody będą okazją do podsumowania ćwierćwiecza intensywnych prac konserwatorskich, rozmowy o przyszłości zabytku oraz spotkania wybitnych ekspertów zajmujących się ochroną i zarządzaniem dziedzictwem kulturowym.
Lista światowego dziedzictwa UNESCO obejmuje obecnie 1273 dobra z całego świata. Zaledwie trzy wpisy dotyczą obiektów znajdujących się na Dolnym Śląsku. 13 grudnia 2001 roku, podczas sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Helsinkach, Kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze zostały jednogłośnie włączone do tego wyjątkowego grona.
O wpisie zdecydowały zarówno pionierskie rozwiązania konstrukcyjne i architektoniczne, jak i niezwykły kontekst historyczny oraz duchowy obu świątyń. UNESCO uznało Kościoły Pokoju za świadectwo dążenia do wolności religijnej, przykład kunsztu drewnianej architektury doprowadzonej do niespotykanej wcześniej skali oraz wyjątkowe spotkanie sztuki barokowej z teologią luterańską.
Świdnickie obchody rozpoczną się 17 września konferencją naukową „Trwałość i misja”, którą poprowadzi Paweł Zegarłowicz – Prezes Fundacji Citi Handlowy im. Leopolda Kronenberga. Spotkanie w świdnickim Kościele Pokoju zgromadzi przedstawicieli najważniejszych instytucji zajmujących się ochroną dziedzictwa oraz polskich i niemieckich ekspertów.
W wydarzeniu udział wezmą m.in. prof. Jacek Purchla, wiceprezydent organizacji Europa Nostra; prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin, prezes Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS; dr Ryszard Wójtowicz, główny konserwator Kościoła Pokoju; bp Waldemar Pytel oraz ks. Paweł Meler, proboszcz Kościoła Pokoju. Zaproszeni zostali również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wydarzenie rozpocznie się od konferencji prasowej o godz. 10.00.
– Podczas jubileuszu opowiemy o drodze, która zaprowadziła świdnicką świątynię do grona najcenniejszych zabytków świata, oraz o zmianach, jakie dokonały się w ciągu minionego ćwierćwiecza. Od kilkunastu lat w Kościele Pokoju prowadzone są prace konserwatorskie o niespotykanym wcześniej zakresie. Dzięki zaangażowaniu wielu osób i instytucji udało się ocalić znaczną część bezcennego wyposażenia oraz przywrócić blask miejscu będącemu wyjątkową luterańską enklawą w Polsce – informują organizatorzy.
Rozmowy i wykłady będą poświęcone Kościołowi Pokoju jako fenomenowi europejskiego dziedzictwa kulturowego. Uczestnicy podejmą zagadnienia związane ze zmianą sposobu postrzegania zabytku przez lokalną społeczność, jego obecną kondycją i wyzwaniami konserwatorskimi, a także z nowoczesnym zarządzaniem obiektem łączącym funkcje sakralne, turystyczne i kulturalne. Ważnymi tematami będą również budowanie międzynarodowej marki miejsc historycznych oraz odpowiedzialność wynikająca z przynależności do grona najcenniejszych zabytków świata.
Program wzbogacą prezentacja brzmienia organów oraz spacer kuratorski. Dr Ryszard Wójtowicz przedstawi podczas niego dotychczasowe, spektakularne efekty prac prowadzonych w Kościele Pokoju w ramach projektu FEnIKS.
Kulminacją jubileuszowych wydarzeń będzie koncert Rafała Blechacza z towarzyszeniem Orkiestry Filharmonii Poznańskiej pod dyrekcją Łukasza Borowicza. (wejściówek brak)
Jubileusz stanie się nie tylko podsumowaniem minionych 25 lat, lecz także okazją do rozmowy o przyszłości Kościoła Pokoju – żywej świątyni, bezcennego zabytku i miejsca, którego przesłanie pokoju oraz wolności pozostaje niezmiennie aktualne.
Program
17 września 2026 r. Kościół Pokoju w Świdnicy
- konferencja „Trwałość i misja: 25 lat Kościoła Pokoju na Liście UNESCO w perspektywie programu FEnIKS”, prowadzenie Paweł Zegarłowicz
10:00-10:30 | Konferencja prasowa
10:30 – 11:10 | Otwarcie konferencji i wystąpienia inauguracyjne
11:10 – 11:30 | Wykład inauguracyjny „Kościół Pokoju jako fenomen europejskiego dziedzictwa kulturowego – 25 lat na liście światowego dziedzictwa UNESCO”
prof. dr hab. Jacek Purchla (Wiceprezydent Europa Nostra)
11:30 – 11:50 | Wykład „Program FEnIKS w strategii państwa – wyzwania nowoczesnej ochrony zabytków”
Monika Smoleń-Bromska (Dyrektorka Departamentu Funduszy i Spraw Europejskich Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
11:50 – 12:15 I rozmowa „Świadek pokoju, pojednania i trwania”
Paweł Zegarłowicz i bp Waldemar Pytel
12:15 – 12:35 I Wykład „Konserwacja drewna w służbie wieczności – od wpisu UNESCO do funduszy FEnIKS”
dr Ryszard Wójtowicz (główny konserwator Kościoła Pokoju w Świdnicy)
12:35 – 13:25 I Przerwa i prezentacje kuluarowe
13:30 – 14:20 I Panel dyskusyjny „Dobro światowego dziedzictwa UNESCO jako marka i odpowiedzialność – doświadczenia i wnioski świdnickiego modelu opieki i ochrony”
Moderator: prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin (Prezes PKN ICOMOS)
Paneliści: Michał Krasucki (Narodowy Instytut Dziedzictwa), Daniel Gibski (Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków), Beata Moskal-Słaniewska (Prezydent Miasta Świdnicy), ks. Paweł Meler (proboszcz Kościoła Pokoju w Świdnicy)
14:20 – 14:40 | Wykład „Ewolucja wartości i znaczenia Kościołów Pokoju w Jaworze i Świdnicy – od uznania za zabytek do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO”
dr hab. Ulrich Schaaf (prof. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu)
14:40 – 15:10 | Podsumowanie sesji i prezentacja „Deklaracji Świdnickiej”
prof. dr hab. inż. Bogusław Szmygin
15:10 – 15:25 | Prezentacja instrumentu organowego Schlaga
15:25| Oficjalne zamknięcie konferencji
15:30 – 16:30 | Spacer kuratorski: praktyczna prezentacja efektów realizacji programu FEnIKS w przestrzeni architektonicznej Kościoła Pokoju. Prowadzenie dr Ryszard Wójtowicz
Strefa kuluarowa (Hala Chrztów, 10:00–16:30) – punkt multimedialny FEnIKS, prowadzenie Karolina Wójtowicz
18 września 2026 r. Kościół Pokoju
19:00 – 20:30 Koncert jubileuszowy: Rafał Blechacz – fortepian, Orkiestra Filharmonii Poznańskiej pod dyrekcją Łukasza Borowicza, prowadzenie Róża Światczyńska
Wydarzenia towarzyszące
11 września 2026 o godz. 18:30 w Kościele Pokoju w Świdnicy
Koncert z okazji jubileuszu „Harmonia dźwięków” w ramach Międzynarodowego Festiwalu Organowego im. Christiana Schlaga
Podczas koncertu wystąpią:
Michał Mogiła (Zielona Góra) – obój
Maciej Bator (Świdnica) – organy
14-18 września 2026
Specjalna wystawa w Sejmie RP
„25-lecie Kościołów Pokoju na liście UNESCO”.
Uroczyste otwarcie wystawy: 16 września godz. 12.00.
/Źródło: Kościół Pokoju w Świdnicy/
