31 sierpnia mija 46. rocznica podpisania historycznych Porozumień Sierpniowych. Wydarzenia z 1980 roku, które zapoczątkowały demontaż systemu komunistycznego w Polsce, miały swój silny i niezłomny akcent na ziemi świdnickiej. Świdniccy robotnicy i inteligencja od pierwszych dni aktywnie włączyli się w tworzenie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.
31 sierpnia 1980 roku w hali Stoczni Gdańskiej zostały podpisane Porozumienia Sierpniowe między komitetami strajkowymi a komunistycznym rządem. Dało to początek Niezależnemu Samorządnemu Związkowi Zawodowemu „Solidarność” – pierwszemu niezależnemu związkowi zawodowemu powstałemu w krajach komunistycznych po zakończeniu II wojny światowej. Był to nie tylko związek zawodowy, ale i ruch społeczny, który dał Polakom nadzieję i wyzwolił aktywność w wymiarze społeczno-politycznym. W latach 1980–1981 do „Solidarności” należało około 10 milionów Polaków.
Sierpniowy zryw szybko objął największe świdnickie zakłady pracy, które do protestów zaczęły przystępować w pierwszych dniach września. Fala strajków i mobilizacji społecznej zjednoczyła pracowników Fabryki Wagonów „Świdnica”, Świdnickiej Fabryki Urządzeń Przemysłowych (ŚFUP), Zakładów Elektrotechniki Motoryzacyjnej „ZEM-Elmot” oraz Fabryki Aparatury Pomiarowej „Pafal”. To tam powstawały pierwsze komitety założycielskie, które dały początek Miejskiej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”.
Za tym przełomem stali konkretni ludzie, którzy w 1980 roku nie bali się upomnieć o godność i prawa obywatelskie. Wśród liderów świdnickiego ruchu oporu i twórców niezależnych struktur znaleźli się m.in. Ludwik Tobiasz, Eugeniusz Grabowski i Stanisław Walczak z Fabryki Wagonów, Marian Dziwniel, Marek Kowalski, Janusz Biliński, Michał Piróg oraz Józef Szuba ze ŚFUP-u, a także Ryszard Moździerz, Wacław Suliński i Bolesław Marciniszyn reprezentujący ZEM-Elmot.
Tworzenie niezależnej prasy i środowisk loka Andrzej Kalabra, lnych wspierali m.in. Antoni Matuszkiewicz, Marek Szelążek, Mirosław Sośnicki, Tadeusz Romanowski oraz Jacek Drobny, jak również przedstawiciele innych zakładów: Franciszek Gostomczyk z MPK, Andrzej Patejczuk z Aparatury Pomiarowej czy Helena Stefanicka z Zakładów Przemysłu Odzieżowego „Renifer”.
Rozwój wielkiego ruchu społecznego przerwało wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku. Wielu świdnickich działaczy zapłaciło za swoją odwagę wolnością – zostali aresztowani i internowani. Dzisiaj o ich poświęceniu przypomina pamiątkowa tablica umieszczona na murze Aresztu Śledczego w Świdnicy przy Alei Niepodległości, będąca trwałym świadectwem pamięci o tych, którzy w najtrudniejszych momentach nie ugięli się przed aparatem represji.
/red./
