Początek października 2026 roku przyniósł serię dramatycznych i bezprecedensowych zdarzeń w polskich szkołach, które wywołały ogólnokrajową dyskusję o stanie bezpieczeństwa w oświacie i sprowokowały natychmiastową reakcję służb oraz władz. Czy jednak dopiero tak silny impuls był potrzebny, by przyjrzeć się problemom, czy szkoły i organy prowadzące już wcześniej podejmowały działania, by zabezpieczyć dzieci i młodzież przed atakami? Pytania skierowaliśmy do wszystkich samorządów powiatu świdnickiego. Dzisiaj prezentujemy odpowiedzi udzielone przez Urząd Miejski w Świebodzicach.
I. Procedury, audyty i weryfikacja stanu bezpieczeństwa
Pytanie 1:
Czy w związku ze wzrostem liczby niebezpiecznych zdarzeń z udziałem nieletnich używających ostrych narzędzi na terenie kraju, organ prowadzący przeprowadził lub planuje przeprowadzić nadzwyczajny audyt procedur bezpieczeństwa w podległych placówkach oświatowych?
Odpowiedź:
W chwili obecnej nie jest prowadzony nadzwyczajny audyt, jednak organ prowadzący we współpracy z dyrektorami podległych placówek oświatowych na bieżąco analizuje i uaktualnia obowiązujące procedury bezpieczeństwa. Korzystając między innymi z procedur przygotowanych przez ministerstwo, ale również z bieżącej analizy sytuacji.
Bezpieczeństwo uczniów i pracowników jest priorytetem, dlatego monitorujemy sytuację w kraju, ale przede wszystkim na terenie gminy i dbamy o to, aby mechanizmy reagowania w sytuacjach kryzysowych były stale dopasowywane do aktualnych potrzeb. Z tego względu nie ograniczamy się wyłącznie do działań o charakterze akcyjnym. Wspólnie z dyrektorami podległych placówek prowadzimy ciągły proces monitorowania sytuacji oraz sukcesywnie uaktualniamy obowiązujące procedury bezpieczeństwa.
Wszystkie podległe placówki posiadają wypracowane, jasne procedury postępowania na wypadek wystąpienia sytuacji kryzysowych. Narzędzia te są stale ewaluowane i modyfikowane, aby skutecznie odpowiadać na wszelkie sygnały mogące świadczyć o zagrożeniu zdrowia lub życia młodzieży.
W przypadku stwierdzenia takiej konieczności, organ prowadzący niezwłocznie wdroży dodatkowe, nadzwyczajne mechanizmy kontrolne i prewencyjne.
Pytanie 2:
Jakie procedury weryfikacji wnoszenia niebezpiecznych przedmiotów (w tym ostrych narzędzi) obowiązują obecnie w szkołach podległych jednostce samorządu terytorialnego?
Odpowiedź:
Każda placówka posiada statut oraz wewnątrzszkolne regulaminy, które wprost zakazują wnoszenia na teren szkoły niebezpiecznych przedmiotów, w tym ostrych narzędzi, broni czy substancji psychoaktywnych. Stały dyżur nauczycieli przy wejściach oraz wykorzystanie kamer wideo do kontroli otoczenia.
W październiku odbyło się spotkanie dyrektorów, Policji, Straży Miejskiej oraz przedstawicieli gminy, celem omówienia obowiązujących procedur i ich regularnego uaktualniania, zgodnie z wytycznymi MEN.
Pytanie 3:
Czy w placówkach obowiązują jasne instrukcje dotyczące postępowania personelu i uczniów na wypadek pojawienia się w szkole osoby uzbrojonej w niebezpieczne narzędzie? Kiedy po raz ostatni odbyły się w placówkach praktyczne ćwiczenia z ewakuacji lub procedur alarmowych w takich sytuacjach?
Odpowiedź:
W instrukcjach przeciwpożarowych zamieszczony jest zapis o brzmieniu alarmu w przypadku wtargnięcia na teren placówki osoby uzbrojonej. Procedura postępowania w takiej sytuacji została dyrektorom placówek oświatowych przypomniana. Zostały przeprowadzone godziny wychowawcze, w trakcie których została omówiona procedura postępowania na wypadek wtargnięcia do szkoły osoby uzbrojonej.
W placówkach oświatowych gminy odbywają się próbne ćwiczenia ewakuacji po rozpoczęciu każdego roku szkolnego związane z reagowaniem w sytuacjach zagrożenia pożarowego.
Nie przeprowadzano praktycznych ćwiczeń związanych z zagrożeniem pojawienia się osoby uzbrojonej lub posiadającej niebezpieczne narzędzie.
II. Bezpieczeństwo fizyczne i infrastruktura placówek
Pytanie 1:
W ilu podległych placówkach wprowadzono ograniczony lub kontrolowany dostęp osób trzecich do budynku (np. systemy kart magnetycznych, domofony, portiernie z obsługą, rejestracja wejść)? Czy planowane są dodatkowe inwestycje w tym zakresie?
Odpowiedź:
We wszystkich placówkach oświatowych wprowadzono ograniczony dostęp do budynków. W szkołach na terenie gminy wejście na teren placówek jest monitorowane przez pracowników szkoły. Wejście na teren placówki jest możliwe po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu. Dane osobowe, data i godzina wejścia są odnotowywane w prowadzonym rejestrze. Ponadto wszystkie placówki posiadają monitoring, część z nich również posiada system kart magnetycznych. Planowane są również inwestycje w tym zakresie.
Pytanie 2:
Ile podległych szkół posiada sprawny monitoring wizyjny obejmujący wejścia do budynków, ciągi komunikacyjne oraz teren wokół szkoły? Czy obraz z kamer jest nadzorowany na żywo, czy jedynie archiwizowany?
Odpowiedź:
We wszystkich placówkach na terenie gminy jest zainstalowany monitoring. Zainstalowane systemy monitoringu archiwizują nagrania, dostępny jest również podgląd na żywo.
Pytanie 3:
Czy organ prowadzący rozważa lub analizował wprowadzenie wyrywkowych kontroli plecaków i szafek szkolnych pod kątem wnoszenia przedmiotów niebezpiecznych? Jeśli tak, jakie ustalenia prawne i proceduralne podjęto w tej sprawie?
Odpowiedź:
Pracownicy placówek zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie mają uprawnień do przeglądania zawartości plecaków uczniów.
III. Diagnostyka, psychologia i wczesne wykrywanie zagrożeń
Pytanie 1:
Czy we wszystkich podległych szkołach zapewniona jest pełna obsada etatowa psychologów i pedagogów szkolnych (zgodnie z obowiązującymi standardami)? Jeśli występują wakaty, jakiego rzędu są to braki i w jaki sposób samorząd stara się je uzupełnić?
Odpowiedź:
We wszystkich placówkach na terenie gminy jest zapewniona pełna obsada etatowa psychologów i pedagogów szkolnych.
Pytanie 2:
W jaki sposób w szkołach funkcjonuje system wczesnego wykrywania sygnałów ostrzegawczych (np. agresji rówieśniczej, mowy nienawiści w sieci, niepokojących wpisów uczniów na portalach społecznościowych czy zgłaszanych przez uczniów gróźb)?
Odpowiedź:
Zachowanie uczniów jest monitorowane przez nauczycieli, wychowawców. Na godzinach wychowawczych systematycznie przeprowadzane są pogadanki z uczniami, informowani są również w jaki sposób mogą zgłaszać niepokojące sygnały. W trudnych przypadkach włączany jest pedagog szkolny. Za portale społecznościowe uczniów szkoła nie odpowiada. Natomiast w przypadku gdy placówka ma sygnały o niepokojących wpisach na portalach, natychmiast wzywani są rodzice ucznia do szkoły, w celu wyjaśnienia sytuacji.
Pytanie 3:
Czy placówki udostępniają anonimowe systemy zgłaszania zagrożeń przez uczniów (np. „skrzynki zaufania”, aplikacje mobilne)?
Odpowiedź:
W placówkach funkcjonują skrzynki zaufania, uczniowie mogą zgłaszać jakiekolwiek zagrożenia do nauczycieli poprzez e-dziennik, e-maila.
Pytanie 4:
Ile interwencji związanych z agresją rówieśniczą, posiadaniem niebezpiecznych przedmiotów lub groźbami karalnymi odnotowano w podległych szkołach w bieżącym oraz w poprzednim roku szkolnym?
Odpowiedź:
W niektórych placówkach brak było jakichkolwiek incydentów wymagających interwencji. Natomiast w pozostałych łącznie było 20. Dotyczyły one głównie agresji rówieśniczej i hejtu.
IV. Współpraca ze służbami i instytucjami zewnętrznymi
Pytanie 1:
Jak wygląda stała współpraca organu prowadzącego oraz dyrektorów podległych placówek z Komendą Powiatową Policji w Świdnicy, właściwymi komisariatami oraz Strażą Miejską/Gminną w zakresie patrolowania okolic szkół i prowadzenia działań prewencyjnych?
Odpowiedź:
W placówkach systematycznie przeprowadzane są pogadanki z uczniami prowadzone zarówno przez funkcjonariuszy Policji, jak i Straży Miejskiej. Zarówno organ prowadzący, jak i szkoły są w stałym kontakcie z powyższymi służbami. W przypadku zgłoszenia konieczności patrolowania okolic placówki zawsze pojawia się patrol. W przypadku gdy w placówce odbywa się większa uroczystość lub wydarzenie, wówczas również patrolowane są okolice szkół. Policja interweniuje każdorazowo w przypadku takiej konieczności. Ponadto organ prowadzący jest w stałym kontakcie z dyrektorami placówek, aby na bieżąco monitorować sytuację w placówkach.
Pytanie 2:
Czy szkoły korzystają ze wsparcia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Świdnicy w trybie natychmiastowym w przypadku wykrycia sytuacji kryzysowej lub radykalizacji zachowań uczniów?
Odpowiedź:
Placówki są w stałym kontakcie z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną. Przeprowadzane są zajęcia profilaktyczne w szkołach. Natomiast nie było konieczności skorzystania z natychmiastowego wsparcia poradni.
Pytanie 3:
Czy w powiecie/gminie funkcjonuje interdyscyplinarny zespół ds. bezpieczeństwa dzieci i młodzieży, który koordynuje przepływ informacji między szkołami, policją, sądem rodzinnym i opieką społeczną (GOPS/MOPS)?
Odpowiedź:
W gminie nie funkcjonuje taki zespół.
V. Działania profilaktyczne, edukacja i wsparcie rodziców
Pytanie 1:
Jakie konkretne programy profilaktyczne poświęcone radzeniu sobie z agresją, zapobieganiu przemocy rówieśniczej oraz rozpoznawaniu kryzysów psychicznych są finansowane przez samorząd w roku szkolnym 2025/2026 i planowane na rok 2026/2027?
Odpowiedź:
W tym zakresie placówki ściśle współpracują z Ośrodkiem Pomocy Społecznej, który w ramach zawartych umów w ramach realizacji zadań publicznych z zakresu ochrony zdrowia i profilaktyki, przeprowadza we wszystkich placówkach działania profilaktyczne w tym zakresie. Ponadto placówki w zakresie własnym poprzez psychologów i pedagogów organizują działania profilaktyczne.
Pytanie 2:
Czy organizowane są szkolenia i warsztaty dla kadry pedagogicznej oraz pracowników obsługi i ochrony (np. woźnych, portierów) dotyczące rozpoznawania zachowań agresywnych oraz technik deeskalacji i obezwładniania napastnika?
Odpowiedź:
W części placówek przeprowadzone już były takie szkolenia, natomiast w pozostałych planowane są w najbliższym czasie.
Pytanie 3:
Czy samorząd planuje realizację działań edukacyjnych skierowanych do rodziców i opiekunów prawnych, mających na celu zwrócenie uwagi na sygnały ostrzegawcze (np. dostęp nieletnich do niebezpiecznych narzędzi, przeglądane treści w internecie)? Jeśli tak, to kiedy?
Odpowiedź:
Mając na uwadze potrzebę zapewnienia równego i powszechnego dostępu do tych kluczowych informacji wszystkim rodzicom zdecydowaliśmy, że materiały edukacyjne, wytyczne oraz poradniki przekazujemy alternatywnymi kanałami informacyjnymi (np. poprzez dziennik elektroniczny, dedykowane broszury oraz oficjalne platformy cyfrowe), co pozwala na zapoznanie się z nimi w dowolnym i dogodnym dla nich momencie.
Nie rezygnujemy jednak z tradycyjnych spotkań stacjonarnych. I w przypadku jakichkolwiek pytań, wątpliwości lub chęci głębszego omówienia poruszanych zagadnień, każdy rodzic oraz opiekun prawny ma możliwość umówienia się na indywidualne spotkanie.
VI. Finansowanie i plany kryzysowe
Pytanie 1:
Czy w budżecie jednostki na bieżący rok zaplanowano – lub czy w projekcie na kolejny rok znajdą się – dedykowane środki finansowe na poprawę bezpieczeństwa w szkołach (infrastruktura, szkolenia, kadra psychologiczna)? Jeśli tak, w jakiej kwocie?
Odpowiedź:
Obecnie trwają prace nad projektem budżetu na przyszły rok, w ramach którego każda jednostka analizowana jest w sposób całkowicie indywidualny. I finansowanie będzie dostosowane do zweryfikowanych potrzeb.
Jednocześnie pragniemy zaznaczyć, iż przyjęty plan finansowy stanowi ramy działania, które z natury rzeczy będą podlegały bieżącej i stałej weryfikacji w trakcie roku budżetowego, co pozwoli na elastyczne reagowanie na zmieniające się potrzeby placówek.
Pytanie 2:
Czy organ prowadzący dysponuje spójnym planem zarządzania kryzysowego na wypadek wystąpienia zdarzenia traumatycznego (obejmującym natychmiastową opiekę psychologiczną dla uczniów, nauczycieli i rodziców oraz politykę informacyjną)?
Odpowiedź:
Wspólnie z dyrektorami placówek został omówiony plan działania na wypadek wystąpienia zdarzeń losowych. W szkołach zapewniona jest opieka psychologiczna ze strony wykwalifikowanej kadry. Dodatkowo, gdyby ktokolwiek chciał skorzystać z takiego wsparcia poza placówką oświatową, ośrodek pomocy społecznej również dysponuje odpowiednią kadrą i jest w stanie zapewnić niezbędną pomoc.
Pytanie 3:
Czy w placówkach oświatowych został wprowadzony zakaz wstępu osób postronnych do szkół?
Odpowiedź:
We wszystkich placówkach został wprowadzony zakaz wstępu osób postronnych.
Pytanie 4:
Czy w placówkach oświatowych istnieją i są aktualizowane szkolne procedury na wypadek zdarzeń nagłych (np. na wypadek wtargnięcia uzbrojonego napastnika lub pożaru)?
Odpowiedź:
Placówki posiadają zaktualizowane szkolne procedury zgodnie z wytycznymi.
Ponadto po incydentach, które miały miejsce na terenie kraju w placówkach zostały przeprowadzone warsztaty z uczniami i nauczycielami prowadzone przez funkcjonariuszy Policji, Straży Miejskiej oraz pracowników zajmujących się zarządzaniem kryzysowym w gminie. W każdej szkole uczniowie zostali podzieleni na grupy wiekowe, aby dostosować przekazywaną wiedzę do wieku.
W ramach przeprowadzonych czynności zrealizowano następujące zagadnienia:
- przeszkolenie personelu w zakresie procedur kontroli dostępu do obiektów szkolnych
- przećwiczenie algorytmów zachowań w warunkach zagrożenia zdrowia i życia
- edukacja uczniów w obszarze identyfikacji zagrożeń (w tym w przestrzeni cyfrowej) oraz zasad wzywania służb ratunkowych
- udzielanie pierwszej pomocy.
Organ prowadzący na bieżąco współpracuje z dyrektorami placówek oświatowych celem stworzenia bezpiecznego środowiska szkolnego, opartego na:
- wczesnej identyfikacji – rozpoznawanie wszelkich zagrożeń na możliwie najwcześniejszym etapie
- wiarygodności i powadze – rzetelne i odpowiedzialne traktowanie każdego zgłoszenia
- skutecznej interwencji – natychmiastowa reakcja osób dorosłych, ukierunkowana bezwzględnie na ochronę życia, zdrowia oraz szeroko pojętego dobrostanu uczniów.
Podsumowanie
Z odpowiedzi Urzędu Miejskiego w Świebodzicach, udzielonej przez Alicję Pawlicę, wynika, że lokalny system bezpieczeństwa w szkołach opiera się na zapewnieniu etatów dla psychologów i pedagogów, kontroli wejść do budynków oraz szkoleniach z udziałem Policji i Straży Miejskiej.
Jednocześnie dokument ujawnia brak praktycznych ćwiczeń ewakuacyjnych na wypadek wtargnięcia uzbrojonego napastnika – dotychczas poprzestawano na zajęciach teoretycznych i próbach pożarowych. W gminie nie utworzono interdyscyplinarnego zespołu ds. bezpieczeństwa młodzieży, a pracownicy placówek nie mają prawnych możliwości kontrolowania zawartości plecaków uczniów. Magistrat nie wyznaczył również sztywnej kwoty w budżecie na poprawę infrastruktury ochronnej, deklarując dostosowywanie finansowania do potrzeb w trakcie roku.
/Zebrała Agnieszka Szymkiewicz/
