Eksperci z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu we współpracy z fundacją Instytut Studiów Wschodnich wyłonili laureatów najnowszego Rankingu Finansowego Samorządu Terytorialnego w Polsce. Analizie poddano finanse wszystkich polskich gmin, miast i powiatów w 2022 roku.
Ranking powstał na podstawie oficjalnych sprawozdań finansowych składanych przez samorządy do Regionalnych Izb Obrachunkowych. Oceny kondycji finansowej jednostek samorządu terytorialnego przygotowano w oparciu o siedem wskaźników: udział dochodów własnych w dochodach ogółem, relację nadwyżki operacyjnej do dochodów ogółem, udział wydatków inwestycyjnych w wydatkach ogółem, obciążenie wydatków bieżących wydatkami na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń, udział środków europejskich w wydatkach ogółem – bez poręczeń, relację zobowiązań do dochodów ogółem, a także udział podatku dochodowego od osób fizycznych w dochodach bieżących.
– Kondycja finansowa jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022 była znacznie mniej korzysta niż w roku 2021 i zdecydowanie bardziej zróżnicowana. Przede wszystkim jednostki samorządu terytorialnego zamknęły budżet deficytem budżetowym, tym samym wracając do sytuacji finansowej z przed pandemii. Rosnące koszty wykonywania zadań publicznych, szczególnie tych powiązanych z cenami energii oraz surowców energetycznych istotnie wpłynęły na szybszy wzrost wydatków niż dochodów. Jednocześnie na słabszą dynamikę dochodów względem rosnących wydatków wpływ miały także zmiany zaordynowane przez administrację rządową, zwłaszcza w systemie podatkowym. Niekorzystne skutki tych zmian wystąpiły przede wszystkim w miastach na prawa powiatu, gdzie wpływ z tego źródła był nie tylko realnie ale i nominalnie niższy niż w 2021 roku. Zmiany w podatku PIT okazały się znacznie korzystniejsze dla województw oraz gmin o charakterze wiejskim. Szybsze tempo wzrostu wydatków bieżących niż dochodów bieżących spowodowało nie tylko znaczny spadek nadwyżki operacyjnej, ale także wzrost liczby jednostek, które miały problem ze zrównoważeniem części operacyjnej budżetu – wskazuje dr Małgorzata Gałecka z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
– Inwazja Rosji na Ukrainę, pandemia Covid-19, reformy podatkowe, inflacyjna i skokowy wzrost kosztów nośników energii – to najważniejsze wydarzenia, które wpłynęły na otoczenie polskich samorządów w ostatnich latach. Pomimo takich wyzwań to właśnie samorządy wykazały się elastycznością, przedsiębiorczością, kreatywnością i umiejętnością adaptacji w trakcie realizacji zadań na rzecz obywateli, gminy, powiatu, województwa i kraju – podkreśla z kolei Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego.
Ranking podzielono na pięć kategorii: gminy wiejskie, gminy miejsko-wiejskie, gminy miejskie, miasta na prawach powiatu i powiaty ziemskie. Pierwsze miejsca w poszczególnych kategoriach zajęły następujące jednostki samorządu terytorialnego:
- gminy wiejskie: Michałowice (woj. mazowieckie),
- gminy miejsko-wiejskie: Konstancin-Jeziorna (woj. mazowieckie),
- gminy miejskie: Józefów (woj. mazowieckie),
- miasta na prawach powiatu: Warszawa,
- powiaty ziemskie: powiat wrocławski (woj. dolnośląskie).
Oto jak wypadły samorządy z powiatu świdnickiego:
- Świdnica – 83 miejsce w kategorii gmin miejskich (poprzednio na miejscu 74),
- Świebodzice – 105 miejsce w kategorii gmin miejskich (poprzednio na miejscu 66),
- gmina Strzegom – 149 miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich (poprzednio na miejscu 110),
- gmina Żarów – 387 miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich (poprzednio na miejscu 257),
- gmina Jaworzyna Śląska – 436 miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich (poprzednio na miejscu 303),
- gmina Marcinowice – 215 miejsce w kategorii gmin wiejskich (poprzednio na miejscu 328),
- gmina Świdnica – 1270 miejsce w kategorii gmin wiejskich (poprzednio na miejscu 332),
- gmina Dobromierz – 1387 miejsce w kategorii gmin wiejskich (poprzednio na miejscu 274),
- powiat świdnicki – 291 miejsce w kategorii powiatów ziemskich (poprzednio na miejscu 213).
Z pełnym rankingiem można zapoznać się na stronie internetowej Forum Ekonomicznego. Gala wręczenia nagród rankingu odbędzie się podczas XXXII Forum Ekonomicznego w Karpaczu, 5-7 września 2023 roku.
/Fundacja Instytut Studiów Wschodnich, opr. mn/
