Po ponad czterech latach od wybuchu wojny w Ukrainie system pomocy humanitarnej w Polsce przechodzi transformację – z działań nadzwyczajnych zmierza ku wsparciu celowanemu. Od 1 lipca 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy ustawowe, które zmieniają zasady funkcjonowania miejsc zbiorowego zakwaterowania. Reforma ta bezpośrednio dotknie również ośrodek w Świdnicy, którego historię i dramatyczne losy mieszkańców opisywaliśmy już pod koniec ubiegłego roku. Władze województwa zapewniają jednak, że nikt nie zostanie pozostawiony bez dachu nad głową, a dla obecnych mieszkańców przygotowano konkretne scenariusze.
Od bezpiecznej przystani do systemowych zmian
Ośrodek zorganizowany w budynkach dawnego Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy przez lata był szczególnym punktem na mapie pomocy uchodźcom. Trafiły tu osoby, dla których Świdnica stała się prawdziwą, bezpieczną przystanią. Jak informowaliśmy na łamach Swidnica24.pl w grudniu 2025 roku, kiedy ważyły się losy tej placówki, to właśnie tutaj przebywały wielodzietne ukraińskie rodziny zastępcze, osoby z niepełnosprawnościami, emeryci o niskich dochodach.
Podopieczni zakorzenili się w naszym mieście – dzieci zaczęły uczęszczać do lokalnych szkół, w tym do placówek specjalnych, a wiele osób z niepełnosprawnościami na miejscu przechodziło niezbędną, codzienną rehabilitację.
Równolegle z wygaszaniem funkcji pomocowych, w samym obiekcie dokonywały się nieuchronne zmiany związane z decyzją resortu sprawiedliwości o likwidacji schroniska dla nieletnich – pracownicy placówki wychowawczej otrzymywali już wówczas wypowiedzenia z pracy, nie mając ofert zatrudnienia w innych jednostkach na terenie powiatu świdnickiego. W styczniu uchodźcy zostali przeniesieni do Domu Wycieczkowy na terenie świdnickiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Schronisko zamknięto 31 marca 2026r.
Znika większość ośrodków na Dolnym Śląsku
Teraz, w połowie 2026 roku, nadchodzi kolejny etap zmian. Województwo dolnośląskie stopniowo wygasza rozwiązania uruchomione w pierwszych, kryzysowych miesiącach rosyjskiej agresji. Jak wynika z danych na koniec maja 2026 roku, w regionie funkcjonowało jeszcze 28 obiektów zbiorowego zakwaterowania, dających schronienie 1043 obywatelom Ukrainy. Byli to m.in. seniorzy, osoby z niepełnosprawnościami oraz dzieci.
Nowelizacja ustawy, która zacznie obowiązywać od 1 lipca, zakłada, że darmowa lub preferencyjna pomoc w takich placówkach będzie przysługiwać już tylko tzw. grupom wrażliwym. Zaliczają się do nich kobiety w ciąży, osoby wychowujące dzieci do 12. miesiąca życia, niepełnosprawni i ich opiekunowie, a także schorowani seniorzy. W efekcie liczba takich ośrodków na Dolnym Śląsku skurczy się z 28 do 11, a zabezpieczenie w nich znajdzie około 570 uprawnionych osób.
Rzecznik wojewody: „To dostosowanie systemu do aktualnych potrzeb”
O szczegółach tych systemowych zmian oraz o wielomiesięcznych przygotowaniach prowadzonych wspólnie z samorządami poinformował Tomasz Jankowski, rzecznik prasowy Wojewody Dolnośląskiego.
Jak zapewnia rzecznik, w tym przypadku nie mamy do czynienia z nagłą likwidacją systemu zakwaterowania dla uchodźców, lecz z jego mądrym dostosowaniem do aktualnych, realnych potrzeb. Zmiany te zostały poparte szczegółowymi analizami dotyczącymi liczby mieszkańców, ich stanu zdrowia, sytuacji życiowej oraz faktycznych możliwości samodzielnego funkcjonowania poza systemem wsparcia państwa.
Przedstawiciel administracji rządowej podkreślił również, że modyfikacja przepisów ma na celu przede wszystkim ochronę tych, którzy sami sobie nie poradzą: „Warto podkreślić, że państwo nie wycofuje wsparcia dla osób, które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie dachu nad głową. Zmienia się natomiast model pomocy, z powszechnego, uruchomionego w sytuacji bezprecedensowego kryzysu humanitarnego, na system skoncentrowany na osobach wymagających szczególnej opieki i wsparcia.”
Jaka przyszłość czeka mieszkańców świdnickiego ośrodka?
W świdnickim ośrodku przebywa obecnie już tylko 31 osób (wcześniej, przed relokacją m.in. do Domu Wycieczkowego OSiR, grupa ta była znacznie większa). Wciąż jest to jednak specyficzna i wymagająca szczególnej uwagi społeczność – znajduje się wśród nich 2 obywateli z niepełnosprawnościami oraz aż 18 dzieci objętych pieczą zastępczą, dla których każda zmiana otoczenia jest ogromnym przeżyciem.
Służby wojewody we współpracy ze świdnickim samorządem przedstawiły już wszystkim mieszkańcom możliwe scenariusze na najbliższą przyszłość. Tomasz Jankowski przekazał, że osobom przebywającym obecnie w świdnickiej placówce zaproponowano możliwość dalszego pobytu w dotychczasowej lokalizacji w okresie przejściowym, czyli od 1 do 31 lipca 2026 roku, z zastrzeżeniem częściowej odpłatności za zakwaterowanie.
Dla tych, którzy kwalifikują się do ustawowych grup wrażliwych i będą potrzebowali długofalowego, specjalistycznego wsparcia, przygotowano alternatywne miejsce pobytu. – Osoby należące do grup wrażliwych, po spełnieniu określonych kryteriów, mogą ubiegać się o zakwaterowanie w Hotelu Maria w Wałbrzychu – informuje rzecznik wojewody Tomasz Jankowski.
Dla pozostałych mieszkańców, którzy nie wpisują się w nowe kryteria grup wrażliwych, przygotowano rozwiązania przejściowe oraz zaoferowano pomoc w przejściu na komercyjne zasady najmu, co ma ułatwić im pełne usamodzielnienie się i kontynuowanie życia w Polsce na standardowych zasadach. Dom Wycieczkowy obecnie w połowie jest wykorzystywany na potrzeby uchodźców. Od 1 sierpnia ma zostać w pełni przywrócona jego właściwa funkcja.
Agnieszka Szymkiewicz
