Pod hasłem „Kobiety dla kobiet przeciw wojnie” przeszedł Biały Marsz poświęcony pamięci dziewcząt i kobiet więzionych w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Gross-Rosen, będący zarazem symbolicznym wyrazem sprzeciwu wobec przemocy i dehumanizacji. – Niech to będzie nasza walka o ich pamięć i protest przeciwko wojnom, jakie się rozgrywają na świecie – podkreślała Agnieszka Dobkiewicz, autorka książki „Dziewczyny z Gross-Rosen” i inicjatorka marszu.
Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny Gross-Rosen powstał w sierpniu 1940 roku jako filia KL Sachsenhausen. Osadzeni w nim więźniowie przeznaczeni byli do pracy w miejscowym kamieniołomie granitu. Pierwszy transport przybył tam 2 sierpnia 1940 roku. 1 maja 1941 roku Arbeitslager Gross-Rosen uzyskał status samodzielnego obozu koncentracyjnego. Ze względu na warunki pracy osadzonych uznawany jest za jeden z najcięższy obozów koncentracyjnych. Największa rozbudowa obozu przypada na rok 1944. Wówczas to, obok obozu głównego, powstało blisko 100 filii, których ślady obecnie odnaleźć możemy na terenie Dolnego Śląska, Sudetów i Ziemi Lubuskiej. Szacuje się, że przez obóz macierzysty i jego filie przeszło około 125 tys. więźniów.
5 czerwca 2025 roku spod remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w Rogoźnicy w kierunku bramy Muzeum Gross-Rosen – tą samą drogą, którą niegdyś podążali więźniowie KL Gross-Rosen – wyruszył Biały Marsz mający na celu oddanie hołdu ofiarom obozu. Pomysłodawczynią wydarzenia była pisarka i dziennikarka Agnieszka Dobkiewicz, autorka książki „Dziewczyny z Gross-Rosen”. Współorganizatorami byli m.in. gmina Strzegom, Rada Kobiet Powiatu Świdnickiego oraz Muzeum Gross-Rosen, a patronat nad marszem objęła wojewoda dolnośląska Anna Żabska.
Podczas przemarszu niesiono plansze z wizerunkami Feli Szeps, Halinki Elczewskiej, Gerdy Klein, Felice Schragenheim, Ruth Eldar, Walerii Straussowej oraz jedną pustą planszę – symboliczną, dla Alize Besser, której wizerunku nie udało się odnaleźć. W trakcie Białego Marszu przedstawiono historie byłych więźniarek – historie będące świadectwem niewyobrażalnego cierpienia, ale i niezłomności. – Historia każdej z tych dziewczyn przypomina nam o sile przetrwania i odwadze w najtrudniejszych chwilach, a mnie osobiście inspiruje do walki o prawa człowieka, przyzwoitość i sprawiedliwość – zwraca uwagę Justyna Gąsior, przewodnicząca Rada Kobiet Powiatu Świdnickiego. – Ten marsz jest oczywiście upamiętnieniem tych kobiet, ale także jest gestem solidarności ze wszystkimi kobietami, które giną i cierpią podczas wojen, które mają miejsce tu i teraz. To nasze wołanie „Nigdy więcej wojen”, o to, żeby wszelkie spory rozstrzygać w sposób pokojowy, żeby żadne kobiety nie cierpiały w tak nieludzkich warunkach, jest też wołaniem o wolność dla każdego człowieka – podkreślała z kolei wojewoda Anna Żabska.
Zwróciła się ona również z apelem do młodych uczestników Białego Marszu. – To wy będziecie kształtować naszą przyszłość. Pamiętajcie, że całe okrucieństwo II wojny światowej nie jest tylko zapisami na kartach historii. O tym trzeba pamiętać – mówiła Żabska. – Dzisiaj mamy to szczęście, że maszerujemy w Polsce i jesteśmy wolni. Wydaje nam się, że żadne zagrożenie nas nie dosięgnie, ale jeszcze jakiś czas temu w Ukrainie było dokładnie takie samo myślenie. Nigdy więcej wojen. Oby ten marsz był także wyrazem solidarności i wyrazem naszego wspólnego apelu o pokój na świecie.
– Rogoźnica jest bardzo szczególnym miejscem z uwagi na swoją trudną i bardzo dramatyczną historię, o czym nieustannie przypomina Muzeum Gross-Rosen. Jest także miejscem, które skłania nas do głębokiej zadumy i refleksji nad tym, co tu się wydarzyło. Jest również przestrogą oraz jednocześnie zobowiązaniem do tego, aby stale utrwalać pamięć o ludziach, którzy przez ten obóz przeszli – podkreślał burmistrz Strzegomia, Krzysztof Kalinowski.
/mn/
fot. Agnieszka Nowicka
