Czasopismo „Wspólnota” opublikowało kolejny ranking dotyczący samorządowych wydatków inwestycyjnych. Zdaniem autorów opracowania, jest to jedno z najważniejszych zestawień pokazujących aktywność samorządów w Polsce.
W jaki sposób powstaje ranking? – Pod uwagę bierzemy całość wydatków majątkowych poniesionych w ostatnich trzech latach (w tym przypadku 2023–2025). W ten sposób chcemy uniknąć dużych, chwilowych wahań wskaźnika będącego podstawą rankingu. Wydatki inwestycyjne, zwłaszcza w mniejszych jednostkach, cechują się znaczną cyklicznością. W poszczególnych latach mogą być bardzo wysokie, co wiąże się z realizacją ważnej inwestycji, aby potem okresowo spadać do znacznie niższego poziomu. Uzasadnieniem uwzględnienia wydatków majątkowych (a nie tylko inwestycyjnych) jest fakt, że np. wydatki na dokapitalizowanie spółek są de facto bardzo często przeznaczone na wsparcie projektów inwestycyjnych – tłumaczą prof. Paweł Swianiewicz oraz dr Julita Łukomska, twórcy zestawienia.
Zdaniem autorów rankingu, lata 2023-2025 były najlepszym trzyletnim okresem dla inwestycji samorządowych od 1990 roku. – W 2025 roku samorządy ponownie zwiększyły wydatki inwestycyjne, osiągając drugi najwyższy wynik w historii, ustępujący jedynie rekordowemu rokowi 2023. Jednocześnie zmienia się geografia samorządowych inwestycji. Coraz mniejsza ich część przypada na największe miasta, rośnie natomiast znaczenie mniejszych jednostek, korzystających z krajowych programów dotacyjnych. Zmienia się również sposób finansowania inwestycji. Jeszcze przed 2020 rokiem krajowe dotacje pokrywały mniej niż 10 proc. wydatków majątkowych samorządów. W 2024 roku ich udział osiągnął rekordowe 43 proc. Jednocześnie zmniejszyło się względne znaczenie funduszy unijnych i środków własnych – wskazują Swianiewicz i Łukomska.
Kto tym razem został samorządowym liderem inwestycji? Wśród województw pierwsze miejsce zajęło podlaskie, w kategorii powiatów triumfował powiat siemiatycki (woj. podlaskie), wśród miast wojewódzkich pozycję lidera utrzymała Warszawa, w kategorii miast na prawach powiatu liderem zostało Krosno (woj. podkarpackie), wśród miast powiatowych zwyciężyło Wysokie Mazowieckie (woj. podlaskie), w kategorii mniejszych miast najlepiej wypadła Łeba (woj. pomorskie), natomiast wśród gmin wiejskich pierwsze miejsce utrzymały Dubicze Cerkiewne (woj. podlaskie).
Jak wypadły samorządy z terenu powiatu świdnickiego?
Świdnica znalazła się na 76. miejscu zestawienia obejmującego miasta powiatowe z wydatkami inwestycyjnymi w latach 2023-2025 na poziomie 1588,26 zł w przeliczeniu na mieszkańca. We wcześniejszych edycjach rankingu Świdnica zajmowała miejsca: 199. (lata 2022-2024), 135. (lata 2021-2023) oraz 103. (lata 2020-2022).
W rankingu gmin wiejskich gmina Dobromierz zajęła 139. pozycję w kraju (awans z 643. miejsca w ubiegłorocznym zestawieniu) i 13. w województwie dolnośląskim, z wydatkami inwestycyjnymi na poziomie 4292,39 zł per capita. Jest to najwyższy wynik ze wszystkich samorządów powiatu świdnickiego. W tej samej kategorii gmina Marcinowice (3815,35 zł) uplasowała się na 209. miejscu i zaliczyła spadek z 166. lokaty, natomiast gmina Świdnica (2099,84 zł) awansowała z pozycji 1070. na 978.
Wśród małych miast Jaworzyna Śląska (3985,15 zł) zajęła 47. miejsce w kraju (awans z pozycji 77.) i 9. miejsce w województwie dolnośląskim w swojej kategorii, Żarów (1950,53 zł) awansował z pozycji 454. na 374., Strzegom (1819,04 zł) zaliczył spadek z 353. miejsca na 418., natomiast Świebodzice (1103,50 zł) uplasowały się na 639. pozycji, awansując z 645. lokaty w poprzednim rankingu. Z kolei w zestawieniu powiatowym powiat świdnicki (287,95 zł) znalazł się na 272. miejscu (awans z 302. pozycji).
Wydatki inwestycyjne gmin powiatu świdnickiego w latach 2023-2025 w przeliczeniu na mieszkańca:
- gmina Dobromierz – 4292,39 zł,
- gmina Jaworzyna Śląska – 3985,15 zł,
- gmina Marcinowice – 3815,35 zł,
- gmina Świdnica – 2099,84 zł,
- gmina Żarów – 1950,53 zł,
- gmina Strzegom – 1819,04 zł,
- Świdnica – 1588,26 zł,
- Świebodzice – 1103,50 zł,
- powiat świdnicki – 287,95 zł.
Z rankingiem można się zapoznać na stronie internetowej pisma „Wspólnota”.
/Wspólnota, opr. mn/
