Niezwykłe stoisko przyciągało uwagę i budziło głębokie wzruszenie podczas sobotnich dożynek gminy Świdnica. Wśród barwnych wieńców i stoisk, Barbara Marciniak z Wilkowa postawiła niezwykły symbol – ogromny, wykopany z ziemi korzeń. Stał się on pretekstem do opowieści o ludziach, którzy po wojnie przybyli tu z okolic Krakowa, Wadowic czy Jasła, by zbudować swój nowy dom.
Gminne święto plonów, które odbyło się w sobotę, 29 sierpnia, przyniosło nie tylko radość z ukończonych żniw, ale też chwilę na zadumę nad historią ziemi świdnickiej. Wszystko za sprawą Barbary Marciniak, która przygotowała wyjątkową wystawę poświęconą pionierom Wilkowa.
Korzeń wyrwany przez wodę
Sercem instalacji był pokaźnych rozmiarów korzeń drzewa. Historia jego odnalezienia przeplata się z osobistą tragedią i niszczycielską siłą żywiołu. – Jestem wzruszona, bo opowiadam wszystkim, że to miejsce jest poświęcone naszym korzeniom – przyznaje Barbara Marciniak. – Ten korzeń wykopałam po powodzi. Zmarła moja mama, a potem przyszła wielka woda i przewróciła drzewo, które rosło od małej siewki w moim ogrodzie. Jak go wykopałam, stwierdziłam, że najważniejsze w życiu są właśnie te dane nam korzenie. I tak narodził się pomysł na wystawę podczas dożynek.
Symboliczne drzewo dało początek bogatej ekspozycji pełnej archiwalnych fotografii i pamiątek rodzinnych. – Wpadłam na to, żeby pokazać nasze korzenie i to wszystko, co tu widzimy – tradycję pierwszych osadników, którzy przyjechali tutaj z okolic Krakowa, Wadowic czy Jasła. To są autentyczne rzeczy! – podkreśla autorka wystawy, wskazując na czarno-białe fotografie i dawne przedmioty codziennego użytku. – Proszę zobaczyć, to jest zdjęcie z Wilkowa, korowód dożynkowy, jeden z pierwszych. Tutaj są kobiety z jednym z pierwszych wieńców dożynkowych.
Twarze pierwszych osadników
Na archiwalnych ujęciach uwieczniono powojenną codzienność wsi, pierwsze lata nauki szkolnej oraz wydarzenia religijne. Każda z osób na zdjęciu ma swoje imię, nazwisko i historię, którą Barbara Marciniak potrafi opowiedzieć z pamięci.
– Proszę tylko posłuchać: tutaj są kobiety, jedne z pierwszych osadniczek, które tu przybyły. Na tych koniach w Wilkowie – to jest mój wujek, Mikołaj Kuszla. Znam ich wszystkich! A to jest już biesiada, a to mój dziadek, Ignacy Nosal – opowiada ze wzruszeniem. Pytana o datowanie fotografii, bez wahania wskazuje czas ich powstania: – To był około 1950 rok.
Na stoisku nie zabrakło też ujęć lokalnej społeczności skupionej wokół pierwszej parafii i szkoły.
– To jest nasza historia Wilkowa – pokazuje kolejne zdjęcia w specjalnym albumie. – Tu jest ksiądz Hanicz, który był u nas pierwszym proboszczem, stoi razem z dziećmi. Tu przedszkole, a tu pani Teresa Juszczyk – bardzo zasłużona pani dyrektor pierwszej szkoły w Wilkowie. A to są nasze dzieci, czyli nasi przodkowie i rodzice… Jest i pani Błasiak, która też była jedną z pierwszych osób na tej ziemi.
Szczególne miejsce w sercu mieszkanki Wilkowa zajmuje pamięć o własnej rodzinie, która przed laty włożyła ogromny trud w zagospodarowanie dolnośląskiej wsi.
– A to jest Władysława Nosal, z domu Madej – moja babcia. Mieli sześcioro dzieci. I ja, mój kuzyn, moja kuzynka oraz była sołtys, Irena Dudziak – jesteśmy tu i wciąż trwamy! – mówi z dumą.
Galeria, która ocali pamięć
Zgromadzone na dożynki eksponaty i archiwalne zdjęcia to dopiero początek większego projektu. Barbara Marciniak nie zamierza poprzestać na jednorazowym pokazie. Jej celem jest stworzenie profesjonalnego albumu z opisami, które posłuży przyszłym pokoleniom mieszkańców Wilkowa i gminy Świdnica.
– Mam już dużą galerię, zrobiony cały katalog i historię tego. Na pewno jeden egzemplarz albumu będę chciała przekazać do Urzędu Gminy – zapowiada.
Dzięki determinacji osób takich jak Barbara Marciniak, pamięć o trudach pierwszych osadników i tożsamości tworzonej od zera po 1945 roku ma szansę przetrwać, pozostając świadectwem historii regionu.
Agnieszka Szymkiewicz
