Katastrofa promu „Jan Heweliusz”, ukrywana przez lata epidemia ołowicy na Śląsku i tajniki pracy reportera — te historie zabrzmią podczas tegorocznej edycji festiwalu iKROPKA. Przez dwa dni Świdnica stanie się miejscem spotkań autorów reportaży, czytelników i miłośników literatury. W programie wydarzenia nie zabraknie także atrakcji dla dzieci i młodzieży. Festiwal odbędzie się 26 i 27 sierpnia na skwerze z dzikami w Świdnicy.
Na drugą edycję Festiwalu Literackiego iKROPKA zaprasza Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy. W ubiegłym roku motywem przewodnim był kryminał. Tym razem organizatorzy postawili na reportaż.
– Przed nami spotkania z autorami, rozmowy o kulisach pracy reporterów oraz warsztaty dla dzieci i młodzieży. Przyjrzymy się także temu, jak zmieniają się sposoby opowiadania o literaturze, i pokażemy, że dobre historie potrafią wybrzmiewać na wiele sposobów – zapowiada organizator.
O głośnej katastrofie Heweliusza w Świdnicy
Katastrofa promu „Jan Heweliusz” sprzed ponad 30 lat ponownie stała się głośnym tematem i wzbudziła ogromne emocje. Historię tragedii przypomniał popularny miniserial w reżyserii Jana Holoubka ze scenariuszem Kaspra Bajona, dostępny na platformie Netflix. Do wydarzeń na Bałtyku wrócił również reporter Adam Zadworny, autor książki „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku”, z którym świdnicka publiczność będzie miała okazję się spotkać podczas tegorocznej edycji festiwalu iKROPKA.
Ponad sześćdziesiąt osób na pokładzie, sztorm na Bałtyku i tragedia, która na zawsze zapisała się w historii polskiej żeglugi. 14 stycznia 1993 roku prom „Jan Heweliusz” zatonął podczas rejsu ze Świnoujścia do Ystad. Z katastrofy ocalało zaledwie dziewięciu członków załogi. Okoliczności zatonięcia promu do dziś budzą pytania i emocje.
Adam Zadworny w książce „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku” odtwarza tragiczne wydarzenia, sięgając do archiwalnych dokumentów, relacji świadków i rozmów z osobami związanymi z tą historią. Reporter analizuje przyczyny katastrofy, a także pokazuje losy ludzi, których dotknęła ta tragedia.
O książce i kulisach pracy nad reportażem autor opowie w Świdnicy w środę, 26 sierpnia, o godz. 17.00 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Aleksandra Rakoca.
Adam Zadworny (ur. 1967) – dziennikarz i reporter, od 1990 roku związany z „Gazetą Wyborczą”, wcześniej współpracownik pism drugiego obiegu. Autor książek „Bałuka jestem…”, „Szpiedzy w Szczecinie”, „Psy z Karbali. Dziesięć razy Irak” (wraz z Marcinem Górką) oraz „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku”. Współautor alternatywnego przewodnika „Zrób to w Szczecinie”.
Jego reportaże znalazły się w zbiorach „Z Archiwum Sz. Śladem szczecińskich historii niezwykłych XX wieku”, „Morze i ziemia. Antologia reportaży z Pomorza” oraz w trzech tomach cyklu „Wszystkie barwy PRL-u”.
Laureat kilku nagród dziennikarskich i literackich, m.in. Polsko-Niemieckiej Nagrody Dziennikarskiej im. Tadeusza Mazowieckiego za reportaż historyczny „Dziki Zachód – Uznam”. Za książkę „Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku” otrzymał Kryształową Kartę Polskiego Reportażu za najlepszą książkę 2024 roku, Nagrodę Literacką „Jantar” w plebiscycie czytelników oraz nagrodę Grand Press w kategorii Książka Reporterska Roku.
„Ołowiane dzieci”, czyli epidemia, którą próbowano ukryć. Spotkanie autorskie i wystawa zdjęć z serialu
Górny Śląsk, połowa lat 70. Lekarka Jolanta Wadowska-Król zaczyna badać przypadki zachorowań wśród dzieci mieszkających w katowickich Szopienicach. Szybko okazuje się, że ich problemy zdrowotne mają związek z zatruciem ołowiem spowodowanym działalnością pobliskiej huty.
Do tych wydarzeń wraca pisarz Michał Jędryka w reportażu „Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia”. Zna je także z własnego dzieciństwa, ponieważ pochodzi z Górnego Śląska. To opowieść o najmłodszych mieszkańcach Szopienic, ich rodzinach oraz lekarce, która walczyła o ujawnienie problemu.
Na podstawie książki powstał również inspirowany tymi wydarzeniami głośny serial w reżyserii Macieja Pieprzycy „Ołowiane dzieci”, którego premiera odbyła się pod koniec 2025 roku na platformie Netflix.
O książce i kulisach jej powstawania podczas II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA Michał Jędryka opowie w środę, 26 sierpnia, o godz. 18.30 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Anna Podbielska. Uczestnicy będą mogli również zobaczyć zdjęcia z serialu „Ołowiane dzieci” na towarzyszącej wystawie.
Michał Jędryka – urodzony w 1962 roku w Siemianowicach Śląskich. Polonista, pedagog, pisarz i scenarzysta, malarz, copywriter. Prywatnie „śląski słoik”, żyjący pomiędzy Warszawą a Katowicami, podróżnik, cyklista i filmożerca.
Autor licznych tekstów reklamowych, akwareli oraz książek, m.in. albumu „Śląsk – Last Minute” (2014) poświęconego górnośląskiemu postindustrialowi, poradnika „Popkultury dla blondynek” (2001), audiobooka „Przemilczana epidemia” (2021), „Wielkiej herezji” (2023) – współczesnego kryminału, którego akcja rozgrywa się w środowisku handlarzy sztuką – oraz „Szlagieru dla Hitlera” (2025).
W swojej twórczości wielokrotnie wraca do Górnego Śląska, rodzinnych korzeni i własnych wspomnień.
Mariusz Szczygieł o tym, jak tańczą fakty
„Fakty muszą zatańczyć” to esej napisany z miłości do reportażu. To lektura dla wszystkich, którzy kochają ten gatunek, a także dla tych, którzy zastanawiają się, czy reportaż może być w pełni wiarygodną formą opowiadania o rzeczywistości.
O sztuce opowiadania prawdziwych historii, pracy reportera i książce „Fakty muszą zatańczyć” podczas II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA Mariusz Szczygieł opowie w czwartek, 27 sierpnia, o godz. 18.30 na skwerze z dzikami. Rozmowę poprowadzi Aleksandra Kulak.
Mariusz Szczygieł – reporter, pisarz non-fiction, czechofil. Laureat Europejskiej Nagrody Książkowej za książkę „Gottland” (2009). Laureat podwójnej Nagrody Literackiej Nike 2019 za książkę „Nie ma” – w głosowaniu jury i czytelników. Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press. Jego książki zostały przełożone na 18 języków. Jest prezesem Fundacji Instytut Reportażu. Mieszka w Warszawie, ale – jak mówi – jego dusza mieszka w Pradze.
Nie tylko słowem. Młodzi uczestnicy stworzą komiks reporterski
Na drugiej edycji festiwalu literackiego w Świdnicy nie zabraknie także wydarzeń dla dzieci i młodzieży. Wśród nich znalazły się warsztaty komiksu reporterskiego „Opowiedz to obrazem”, które odbędą się 26 sierpnia o godz. 10.00 na skwerze z dzikami. Liczba miejsc jest ograniczona, obowiązują zapisy pod numerem telefonu: 74 640 09 42.
– Podczas zajęć poznamy zagadnienia związane z tworzeniem ilustracji i komiksu, które w swojej formie dają szansę, aby inaczej ująć otaczającą nas rzeczywistość oraz nasze sposoby porozumiewania się – przedstawia program świdnicka biblioteka.
Warsztaty poprowadzi Joanna Zagner-Kołat – ilustratorka książek i komiksów dla dzieci oraz dorosłych. Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Łodzi. Mieszka i pracuje we Wrocławiu. Zilustrowała kilkadziesiąt książek, w tym popularną serię dla dzieci „Filipek i…”. Przeprowadziła kilkaset warsztatów plastycznych w całej Polsce. Zrealizowała m.in. oprawę plastyczną portalu www.kula.gov.pl, który otrzymał nagrody Media Trendy i KTR. Jej ostatnie projekty to powieści graficzne „Przepis na zupę dyniową” oraz „W ciszy przeszłości”.
Kacper Kapsa o promocji czytelnictwa w mediach
Bookmedia, krótkie formy wideo i internetowe rekomendacje coraz częściej wpływają na nasze czytelnicze wybory. Czy kilka sekund filmu może zachęcić do sięgnięcia po książkę? Jak mówić o literaturze w świecie szybkich treści? Podczas drugiej edycji iKROPKA o tym, jak zmienia się sposób opowiadania o książkach i budowania zainteresowania czytaniem opowie Kacper Kaps. Spotkanie zaplanowano27 sierpnia o godz. 17.00, a rozmowę poprowadzi Przemysław Grzyb.
Kacper Kapsa – promotor czytelnictwa i DJ. Tworzy od 2020 roku projekt Dla Książek. Współpracuje z największymi wydawnictwami w Polsce. Nominowany do nagrody Człowieka Książki w plebiscycie Lubimy Czytać. Współtworzył wytwórnię The Very Polish Cut Outs. Grał na imprezach w ramach Open’er Festiwalu czy Boiler Roomu. Planuje wydanie winylowej kompilacji pt. Muzyka dla Książek.
Muzyka dla książek, czyli reading party w Świdnicy
Na zakończenie II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA odbędzie się Muzyka dla Książek, autorski projekt stworzony przez Kacpra Kapsę. To połączenie wspólnego czytania w przestrzeni publicznej (tzw. reading party) z setem muzycznym granym na żywo.
Wydarzenie zaplanowano 27 sierpnia o godz. 20.00 na skwerze z dzikami. Weźcie własną książkę albo wybierzcie coś na miejscu – usiądźcie wygodnie, czytajcie i słuchajcie.
Szczegółowy PROGRAM II Świdnickiego Festiwalu Literackiego iKROPKA:
26 sierpnia (środa)
godz. 10.00
„Opowiedz to obrazem”
warsztaty komiksu reporterskiego
warsztaty dla dzieci i młodzieży 7+
prowadzenie: Joanna Zagner-Kołat
Obowiązują zapisy od 3 sierpnia pod numerem telefonu 74 640 09 42 lub osobiście w Wypożyczalni dla Dzieci i Młodzieży.
godz. 17.00
Adam Zadworny
„Heweliusz. Tajemnica katastrofy na Bałtyku”
spotkanie autorskie
prowadzenie: Aleksandra Rakoca
godz. 18.30
Michał Jędryka
„Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia”
spotkanie autorskie
prowadzenie: Anna Podbielska
27 sierpnia (czwartek)
godz. 10.00
„Jak zrobić rolkę o książkach?”
warsztaty krótkich form wideo
dla dzieci i młodzieży 9+
prowadzenie: Kacper Kapsa (@dlaksiazek_blog)
Obowiązują zapisy od 3 sierpnia pod numerem telefonu 74 640 09 42 lub osobiście w Wypożyczalni dla Dzieci i Młodzieży.
godz. 17.00
Kacper Kapsa (@dlaksiazek_blog)
„Jak czytać w czasach online’u?”
rozmowa o bookmediach
prowadzenie: Przemysław Grzyb
godz. 18.30
Mariusz Szczygieł
„Fakty muszą zatańczyć”
spotkanie autorskie
prowadzenie: Aleksandra Kulak
godz. 20.00
„Muzyka dla książek”
reading party
Wystawa towarzysząca
Fotografie z planu serialu „Ołowiane dzieci”
/Zebrała: AN/
/Materiały, informacje, plakaty: Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy/
