Świdnica jako pierwsze miasto w Polsce zapowiadała gotowość do uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych w innych krajach. Do świdnickiego Urzędu Stanu Cywilnego wpłynęły do tej pory cztery wnioski w tej sprawie. Obecnie trwa oczekiwanie na wejście w życie nowych przepisów regulujących proces transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego. – Tak, będziemy wykonywać transkrypcje. Ale w sposób zgodny z przepisami i poszanowaniem godności zainteresowanych stron – mówi prezydent Świdnicy.
Przypomnijmy, w listopadzie 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu orzekł, że „Polska ma obowiązek uznać małżeństwo jednopłciowe, legalnie zawarte w innym państwie członkowskim”. Było to pokłosie sprawy dwóch Polaków, którzy wzięli ślub w Berlinie i jako małżeństwo chcieli żyć również w Polsce. W urzędzie stanu cywilnego złożyli wniosek o transkrypcję (uznanie) ich małżeństwa, jednak ich wniosek został potraktowany odmownie. Trybunał uznał, że naruszyło to prawo unijne i zasadę swobody przemieszczania się. W marcu 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że polskie urzędy nie mogą odmawiać przeniesienia do polskich akt stanu cywilnego dokumentu potwierdzającego legalne zawarcie małżeństwa jednopłciowego za granicą.
22 maja 2026 roku minister cyfryzacji oraz minister spraw wewnętrznych i administracji podpisali rozporządzenie określające nowe wzory aktów małżeństwa. To umożliwi Urzędom Stanu Cywilnego w całej Polsce transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych. – Każda para jednopłciowa, która zawarła związek małżeński za granicą będzie mogła dokonać transkrypcji tego dokumentu w Polsce, w dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego. Państwo będzie traktować wszystkich obywateli i obywatelki z godnością i szacunkiem – mówił wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. Rozporządzenie wejdzie w życie wejdzie w życie za trzy miesiące.
– Dotychczasowy brak odpowiednich regulacji skutkował rozbieżnościami w praktyce urzędów stanu cywilnego oraz niepewnością prawną dla osób, których akty małżeństwa zostały sporządzone za granicą. Samorządy stanęły wobec problemu wykonania wyroków sądów administracyjnych w warunkach wzorów dokumentów nieprzystających do ukształtowanej nowej rzeczywistości prawnej. Rozporządzenie kończy ten stan. Zapewnia kierownikom urzędów stanu cywilnego jasną podstawę działania, a obywatelom i obywatelkom – równe traktowanie i przewidywalność decyzji administracyjnych – tłumaczą urzędnicy resortu cyfryzacji. Od 23 sierpnia 2026 roku wszystkie Urzędy Stanu Cywilnego w Polsce będą mogły wprowadzać do polskich rejestrów zagraniczne akty dotyczące związków małżeńskich obywateli Unii Europejskiej, zawartych w krajach UE bez komplikacji i pojawiających się wcześniej wątpliwości.
Jeszcze w listopadzie ubiegłego roku prezydent Świdnicy zadeklarowała dostosowanie się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie transkrypcji małżeństw jednopłciowych. Jak informują miejscy urzędnicy, w Świdnicy zarejestrowano do tej pory cztery wnioski dotyczące uznania aktów małżeńskich par nieheteronormatywnych, których śluby zostały zawarte poza Polską. – W dwóch przypadkach postępowania zostały zawieszone (dotyczy to ślubów zawartych w krajach poza Unią Europejską – Honolulu i Wielka Brytania). Po otrzymaniu interpretacji prawnej z nadzoru prawnego oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, postępowania zostaną odwieszone. W jednej sprawie wysłano wezwanie do uzupełnienia braków formalnych (brak tłumaczenia dokumentu przez tłumacza przysięgłego). Czwarta sprawa pozostaje w toku, przy czym wnioskodawcy złożyli wniosek o zawieszenie postępowania do czasu wejścia w życie rozporządzenia. Chcą bowiem, by ich dane były wpisane w sposób prawidłowy i zgodny ze stanem faktycznym – wyjaśniają przedstawiciele Biura Prezydenta Miasta w świdnickim magistracie.
Jak dodają, dotychczas rejestracja stanu cywilnego w Polsce, zarówno od strony prawnej, jak i ściśle technicznej, „była dostosowana do związków heteroseksualnych, co oznaczało, że zaleceń TSUE nie dało się zrealizować bez wcześniejszej korekty systemu. Próby omijania istniejących ograniczeń i pochopnego realizowania nakazu transkrypcji aktów małżeństw jednopłciowych, mimo braku dedykowanych do tego narzędzi, były niezgodne z samą definicją transkrypcji i mogły powodować powstanie nieporozumień związanych z treścią sporządzanych w tym trybie polskich aktów stanu cywilnego„. – Z pewnością nie należało w opinii mojej i pracowników świdnickiego USC wprowadzać do obrotu krajowych aktów stanu cywilnego, zawierających dane niezgodne z rzeczywistością, przykładowo ze wskazaniem mężczyzny jako żony lub kobiety jako męża – mówi Beata Moskal-Słaniewska, prezydent Świdnicy.
Miejscy urzędnicy informują, że „przez najbliższe tygodnie dokonane zostaną zmiany teleinformatyczne, które są niezbędne, aby umożliwić kierownikom Urzędów Stanu Cywilnego realizację wytycznych orzeczniczych w sposób zapewniający bezpieczeństwo obrotu prawnego i jednolitość działań administracji w całym kraju”. – Po latach oczekiwania warto było poczekać kilka miesięcy, by cały proces transkrypcji wykonany był nie tylko zgodnie z wyrokami, ale obowiązującą procedurą prawną. Moja i wielu moich kolegów samorządowców wola była taka sama. Tak, będziemy wykonywać transkrypcje. Ale w sposób zgodny z przepisami i poszanowaniem godności zainteresowanych stron. Teraz jest to możliwe – podkreśla Moskal-Słaniewska.
/UM Świdnica, Ministerstwo Cyfryzacji, opr. mn/
