Przy obiedzie pada zdanie: trzeba kupić nowy materac. Wieczorem otwierasz telefon, a tam reklama materacy. Trudno nie pomyśleć o podsłuchiwaniu. Tyle że kilka dni wcześniej mogłeś sprawdzać ceny łóżek, oglądać film o urządzaniu sypialni albo wejść na stronę sklepu meblowego. Rozmowę przy stole pamiętasz. Krótkie przeglądanie ofert dawno wypadło ci z głowy. System reklamowy może jednak nadal korzystać z informacji o tamtej aktywności.
Nie musi znać planu, wystarczy mu kilka wskazówek
Reklamodawca nie potrzebuje pewności, że zamierzasz coś kupić. Wystarczy przypuszczenie, że jesteś tym zainteresowany. Wyszukiwanie konkretnego modelu telefonu, oglądanie testów i sprawdzanie cen to całkiem wyraźne sygnały. Nawet jeśli ostatecznie zakup odkładasz na przyszły rok.
Google w wyjaśnieniu, jak działają reklamy spersonalizowane, opisuje wykorzystywanie aktywności i ustawień użytkownika do dobierania reklam. Nie oznacza to czytania myśli. System próbuje przewidzieć, która oferta ma większą szansę zainteresować konkretną osobę.
Trafione podpowiedzi zapamiętujemy szczególnie dobrze. Reklama produktu, o którym właśnie rozmawialiśmy, budzi podejrzenia. Dziesiątki zupełnie nietrafionych przewijamy bez zastanowienia. Sama zbieżność tematu rozmowy i reklamy nie wystarcza więc, żeby uznać ją za dowód korzystania z mikrofonu.
Buty wracają, choć dawno zamknęliśmy sklep
Bywa też prościej. Oglądasz buty, sprawdzasz rozmiar, ale nie kupujesz. Później ta sama para pojawia się na innych stronach. To przypomnienie skierowane do kogoś, kto już zainteresował się produktem.
Do rozpoznawania użytkowników i ich aktywności mogą służyć pliki cookie, identyfikatory reklamowe oraz informacje powiązane z kontem. Technologie śledzące pozwalają łączyć część śladów pozostawianych w różnych miejscach internetu. Zakres tego łączenia zależy między innymi od używanych usług i udzielonych zgód.
Dlatego zamknięcie karty sklepu nie musi kończyć całej historii. Podobnie usunięcie historii przeglądarki nie oznacza automatycznie skasowania danych zapisanych przez usługę na koncie. To różne miejsca przechowywania informacji, choć z perspektywy użytkownika wszystko działo się na jednym telefonie.
„Akceptuję” też jest decyzją
Komunikat o ciasteczkach zasłania tekst, więc naciskamy największy przycisk, żeby szybko przejść dalej. Potem robimy to samo na następnej stronie. Trudno się dziwić irytacji, ale warto czasem zajrzeć do ustawień i odrzucić opcjonalne zgody reklamowe.
Nie każde ciasteczko służy śledzeniu. Część pomaga utrzymać logowanie czy zawartość koszyka. Zgoda na funkcje potrzebne do działania sklepu to jednak coś innego niż zgoda na dobieranie reklam na podstawie zachowania.
Jeśli najbardziej przeszkadzają nam wyskakujące okna i banery, przyda się poradnik jak wyłączyć reklamy w telefonie. Omawia ustawienia przeglądarek i narzędzia blokujące reklamy. Warto przy tym odróżnić ukrywanie reklam od ograniczania personalizacji: zmiana sposobu dobierania ofert nie musi zmniejszyć ich liczby.
Co można zmienić w ustawieniach?
Na koncie Google warto otworzyć Moje centrum reklam. Można tam wyłączyć personalizację albo zmienić preferowane tematy. Ustawienie dotyczy określonych usług i sposobów wyświetlania reklam Google, a nie wszystkich reklamodawców działających w internecie.
Użytkownik iPhone’a może zajrzeć do sekcji „Prywatność i ochrona”, a następnie „Śledzenie”. Apple wyjaśnia,jak zarządzać zgodami aplikacji na śledzenie. Można zmienić wcześniejsze decyzje i wyłączyć możliwość wysyłania kolejnych próśb. Nie jest to jednak przełącznik usuwający wszystkie reklamy z telefonu.
Dobrze też przejrzeć uprawnienia aplikacji do lokalizacji i mikrofonu. Nie trzeba odbierać ich wszystkim. Wystarczy sprawdzić, czy dana funkcja rzeczywiście ma sens i czy dostęp jest potrzebny przez cały czas.
Dobrym momentem na takie porządki jest usuwanie nieużywanych aplikacji. Przy okazji można zajrzeć do tych, które zostają. Gra pobrana na jeden wieczór albo program wypróbowany kilka miesięcy temu wypadają z pamięci. Nie trzeba przeglądać wszystkiego naraz. Wystarczy zacząć od kilku aplikacji, sprawdzić przyznane uprawnienia i zdecydować, które są nam jeszcze potrzebne. To bardziej konkretne działanie niż samo zastanawianie się, skąd przychodzą reklamy.
Reklama nie jest poleceniem zakupu
Najbardziej trafna oferta nadal pozostaje ofertą sprzedawcy. To, że telefon pokazuje ją w odpowiednim momencie, nie znaczy, że znaleziono najlepszą cenę albo produkt najlepiej dopasowany do naszych potrzeb.
Czasem wystarczy wrócić do zakupu następnego dnia, porównać warunki i sprawdzić opinie poza reklamą. Ustawienia prywatności ograniczają część zbieranych sygnałów. Tę ostatnią decyzję — czy naprawdę chcemy wydać pieniądze — dobrze zostawić sobie.
