„Ponieważ żyli prawem wilka, historia o nich głucho milczy”. To jeden z napisów, jaki znalazł się na muralu, stworzonym przez kilkunastu młodych artystów. – Chcemy oddać hołd tym, którzy nigdy się nie poddali, a o których nie wolno było przez dziesiątki lat nawet rozmawiać – mówią twórcy obrazu na posowieckich garażach u zbiegu ulic Armii Krajowej i Fieldorfa w Świdnicy. Olbrzymie obrazy nie są jeszcze całkowicie gotowe, ale już robią wrażanie i przyciągają uwagę świdniczan.
– To taki chichot historii – komentuje jedna z osób, która w sobotę obserwowała powstawanie muralu. Sowieci polskich partyzantów, którzy nigdy nie pogodzili się z komunizmem, skazywali na śmierć, a teraz w miejscu, gdzie przez lata stacjonowały wojska radzieckie, powstaje swoisty pomnik ich ofiar. 2013 został w Polsce ogłoszony Rokiem Żołnierzy Wyklętych. Do działań włączyła się Świdnica. Już w maju na placu św. Małgorzaty uroczyście odsłonięto biogram z informacją o partyzantach, a przez kolejne miesiące można było poznać sylwetki kolejnych bohaterów. W tej chwili wszystkie biogramy tworzą wystawę na świdnickim Rynku. Kolejnym akcentem były piątkowe i sobotnie spotkania z przedstawicielami jednego z głównych organizatorów wydarzeń w ramach Roku Żołnierzy Wyklętych – Fundacji Niepodległości z Lublina, a także spektakl dla młodzieży, przygotowany przez „Teatr Nie Teraz” z Tarnowa.
– W całej Polsce organizowane są wydarzenia, które mają przywrócić pamięć nie tylko o Żołnierzach Wyklętych, ale i Pannach Wyklętych, i ludziach najróżniejszych profesji, którzy nie pogodzili się z totalitarnym systemem po II wojnie światowej – mówi Piotr Gawryszczak, wiceprezes Fundacji Niepodległości. – Świdnica jednak wyróżnia się na tle całego kraju. Niezwykle cenną inicjatywą jest stworzenie muralu. Tutaj zaangażowali się młodzi ludzie, a to w nich pokładamy nadzieje, że będą pielęgnować pamięć. Sięgnęli po ten rodzaj przekazu, który zrozumieją ich rówieśnicy. To lepsze niż niejeden wykład.
Inicjatorem pomysłu był Robert Kukla ze Świdnickiego Ośrodka Kultury. – To on zaprosił nas do udziału w tej akcji – mówią twórcy muralu. Przyznają, że rzetelnie przygotowali się do pracy, szukali informacji o Żołnierzach Wyklętych. – To nie tak, że nic nie wiedzieliśmy, ale ten mural sprowokował nas do zgłębienia wiedzy. Temat jest bardzo trudny, miejsce też niełatwe do pomalowania, bo mamy tu wielkie blaszane drzwi – dodają.
– Każda forma upamiętniania bohaterów jest dobra, byle nie była tandetna – mówi ks. Jan Bagiński, kapelan środowisk kombatanckich. Przyznał, że projekt młodych artystów obronił się. – Cieszy to, że przywraca się pamięć, boli jednak ogromna niesprawiedliwość. Dziś Żołnierzom Wyklętym stawiamy pomniki, organizujemy uroczyste apele, a ich oprawcy nigdy nie ponieśli kary.
asz/ zdjęcia tepe
***
Idea obchodów Roku Żołnierzy Wyklętych:
21 października 1963 roku w pobliżu miasteczka Piaski na Lubelszczyźnie zginął w walce z obławą funkcjonariuszy SB i ZOMO sierż. Józef Franczak ,,Lalek”. Był ostatnim partyzantem Rzeczypospolitej. Swoją walkę w obronie Polski rozpoczął we wrześniu 1939. Poległ osiemnaście lat po oficjalnym zakończeniu działań wojennych. Śmierć „Lalka”, od której w tym roku upłynie 50 lat, jest datą symboliczną dla całego pokolenia tych żołnierzy polskich, którzy nie złożyli broni wraz z końcem II wojny światowej i kontynuowali walkę o niepodległość. Od lat nazywamy tych bohaterów mianem Żołnierzy Wyklętych.
Dzień 21 października wraz z dniem 1 marca ustanowionym przez Sejm RP Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” stały się fundamentem, na którym Fundacja Niepodległości, we współpracy z Fundacją Ośrodka KARTA, Instytutem Pamięci Narodowej i Muzeum Powstania Warszawskiego, opiera w roku 2013 realizację ogólnopolskiego projektu pod nazwą Rok Żołnierzy Wyklętych.
Rok Żołnierzy Wyklętych został objęty Patronatem Honorowym przez Ministra Obrony Narodowej oraz Wojsko Polskie, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Sekretarza Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa
