Utrzymanie plantacji rolniczych, sadów czy przydomowych ogrodów w stanie wolnym od zachwaszczenia to jedno z największych wyzwań, przed jakimi staje współczesny producent żywności oraz ogrodnik. Chwasty konkurują z roślinami uprawnymi o wodę, światło oraz składniki pokarmowe, co może prowadzić do obniżenia wielkości i jakości plonów. W zintegrowanych systemach ochrony roślin ważnym elementem są herbicydy, czyli środki chwastobójcze, które umożliwiają selektywne lub całkowite eliminowanie niepożądanej roślinności. Aby zabieg był skuteczny i bezpieczny dla uprawy, warto poznać podstawowy podział oraz mechanizmy działania poszczególnych substancji aktywnych.
Herbicydy o działaniu układowym (systemicznym) i kontaktowym
Podstawowy podział środków chwastobójczych uwzględnia sposób przemieszczania się substancji aktywnej wewnątrz rośliny.
Herbicydy kontaktowe działają wyłącznie w miejscu, na które trafiła ciecz użytkowa. Powodują uszkodzenie tkanek roślinnych, a pierwsze objawy ich działania mogą być widoczne już po kilku godzinach od wykonania zabiegu. Nie przemieszczają się jednak do systemu korzeniowego, dlatego najlepiej sprawdzają się w zwalczaniu młodych chwastów jednorocznych. W przypadku wielu chwastów wieloletnich mogą uszkodzić jedynie części nadziemne, co umożliwia ich późniejszą regenerację.
Herbicydy układowe (systemiczne) są pobierane przez liście lub korzenie, a następnie transportowane wraz z systemem przewodzącym rośliny do jej pozostałych części, w tym korzeni, kłączy czy rozłogów. Działają wolniej niż preparaty kontaktowe, jednak pozwalają skuteczniej ograniczyć odrastanie chwastów wieloletnich. Przykładem powszechnie stosowanej substancji aktywnej o działaniu nieselektywnym jest glifosat, który blokuje działanie enzymu EPSPS odpowiedzialnego za syntezę aminokwasów aromatycznych u większości zielonych roślin.
Preparaty selektywne i totalne
Kolejnym istotnym kryterium podziału jest selektywność działania.
Herbicydy totalne (nieselektywne) zwalczają większość roślin, z którymi mają kontakt, dlatego wykorzystuje się je przede wszystkim przed siewem lub sadzeniem, po zbiorach oraz do zwalczania roślinności w miejscach, gdzie nie prowadzi się upraw.
Herbicydy selektywne działają na określone grupy chwastów, pozostawiając roślinę uprawną bez istotnych uszkodzeń, pod warunkiem stosowania zgodnie z etykietą produktu, zalecanymi dawkami oraz terminami wykonywania zabiegów.
Warunki wpływające na skuteczność zabiegu
Skuteczność działania herbicydów zależy nie tylko od właściwego doboru preparatu, lecz również od warunków atmosferycznych oraz fazy rozwojowej chwastów. Najlepsze efekty uzyskuje się zazwyczaj podczas aktywnego wzrostu chwastów, przy umiarkowanej temperaturze, niewielkim wietrze oraz braku opadów w czasie wymaganym przez etykietę środka. Szczegółowe wymagania dotyczące temperatury, wilgotności czy odporności na zmywanie deszczem mogą różnić się w zależności od zastosowanego preparatu i zawsze należy kierować się informacjami zawartymi w jego etykiecie.
Bezpieczne wykonywanie zabiegów
Prawidłowe wykonywanie zabiegów wymaga odpowiedniego przygotowania cieczy użytkowej oraz ograniczania ryzyka znoszenia oprysku. W wielu przypadkach stosuje się dysze eżektorowe, które pomagają zmniejszyć znoszenie kropel przez wiatr.
Podczas sporządzania cieczy użytkowej oraz wykonywania zabiegu należy stosować środki ochrony indywidualnej wymagane przez etykietę danego produktu. Mogą to być m.in. rękawice ochronne, odzież ochronna oraz – jeśli wskazano – odpowiedni sprzęt ochrony dróg oddechowych.
Kluczowe wskazówki dla plantatorów
- Jak zapobiegać odporności chwastów na herbicydy?
Najskuteczniejszą metodą jest rotacja substancji aktywnych o różnych mechanizmach działania zgodnie z klasyfikacją HRAC oraz stosowanie środków w dawkach zalecanych przez producenta.
- Czy twardość wody ma znaczenie?
Tak. W przypadku niektórych substancji aktywnych wysoka zawartość jonów wapnia i magnezu może obniżać skuteczność zabiegu. W razie potrzeby można stosować kondycjonery wody lub adiuwanty, jeśli ich użycie jest zgodne z zaleceniami producenta.
- Kiedy można ponownie korzystać z trawnika lub terenu po oprysku?
Okres prewencji należy każdorazowo sprawdzić w etykiecie środka ochrony roślin. Dla wielu preparatów kończy się on po całkowitym wyschnięciu cieczy użytkowej, jednak wymagania mogą się różnić w zależności od produktu.
Uwagi
Środki ochrony roślin należy stosować z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem należy zapoznać się z etykietą oraz informacją o produkcie. Preparaty należy stosować wyłącznie zgodnie z instrukcją użycia, obowiązującymi przepisami oraz z uwzględnieniem zasad integrowanej ochrony roślin.
KLAUZULA INFORMACYJNA
Publikacja ma charakter sponsorowany. Redakcja nie jest autorem ani współautorem artykułu i nie ponosi odpowiedzialności za jego treść, kompletność oraz aktualność informacji. Przedstawione informacje nie stanowią porady ani rekomendacji. Każda decyzja powinna być poprzedzona samodzielną analizą i weryfikacją przez czytelnika.
