W nadchodzącą sobotę, 14 grudnia, zakończenie cyklu filmowo – teatralnego. Obejrzymy tym razem „Rzeź” Romana Polańskiego, koprodukcję francusko – polsko – niemiecką z 2011 roku – film utrzymany w konwencji tragikomedii, a nakręcony na podstawie sztuki teatralnej Yasmin Rezy „Bóg mordu”, która święciła przez wiele miesięcy frekwencyjne triumfy na nowojorskim Broadwayu. Obraz w wybitnej obsadzie aktorskiej: Kate Winslet („Mildred Pierce” ) Christophera Waltza („Woda dla słoni”, „Bękarty wojny”), Jodie Foster („Azyl”, „Milczenie owiec”) i Johna C. Reillyego („Musimy porozmawiać o Kevinie”, „Magnolia”).
Akcja dramatu pierwotnie rozgrywa się w pewnym paryskim mieszkaniu, ale Polański przenosi ją na Brooklyn, nie zmieniając praktycznie pierwotnego tekstu sztuki i nadając całości – poprzez zabiegi filmowe – bardziej groteskowy charakter. Stąd w niektórych recenzjach zyskuje miano teatru absurdu.
Kim są bohaterowie „Rzezi”? W przestrzeni nowojorskiego mieszkania spotykają się dwie pary małżeńskie w średnim wieku, reprezentujące dobrze usytuowaną i wykształconą klasę średnią. Mają omówić drobny incydent w postaci bójki, do jakiej doszło miedzy ich małoletnimi synami. Rozmowa toczy się początkowo z zachowaniem odpowiedniej etykiety, by wraz z rozwojem akcji przekształcić się w ostrą, brutalną polemikę, w czasie której spadają maski kulturowej umowności. Padają więc frazesy o wzajemnym poszanowaniu, tolerancji i wyrozumiałości, ale przestają one mieć znaczenie, kiedy ujawniają się podskórne frustracje drążące obie pary, wywołujące wzajemną agresję. W punkcie kulminacyjnym dialogu budzi się więc Demiurg zła, jakby Bóg mordu, uosabiający niskie instynkty bohaterów, przekształcając kurtuazyjną rozmowę towarzyską w tytułową rzeź słowną. W filmie Polański odchodzi w pewien sposób od znanej widzom mrocznej, psychodelicznej atmosfery, przesuwając akcent na krytykę społeczeństwa zachodniego, tworząc obraz metaforyczny, nasycony filozoficzną ironią wobec współczesnej cywilizacji. Zmienia również formę narracyjną. „Charakter tego utworu – stwierdza – jest przezabawny, a tempo wartkie. Najbardziej pociągało mnie w nim jednak to, że akcja rozgrywa się w czasie rzeczywistym. Nigdy nie nakręciłem filmu bez najmniejszej choćby elipsy czasowej i nie przypominam sobie, żebym kiedyś taki oglądał.” Co do formy – „Rzeź” to adaptacja, która wykorzystuje zarówno teatralną oszczędność jak i naturalizm oraz groteskę, charakterystyczną dla sztuki filmowej. Można by oczywiście postawić pytanie, skąd tak nagłe odejście od poprzedniej konwencji autorskiej Polańskiego i podjęcie wątków socjologicznych. Być może odpowiedzią jest tu czas powstania filmu – krótko po zatrzymaniu reżysera i ożywionej po latach sprawie gwałtu na trzynastolatce willi Jacka Nicholsona.
Na seans, prelekcję i dyskusję po filmie zapraszają: Świdnicki Klub Filmowy, Hurtownia Światła oraz Miejska Biblioteka Publiczna w Świdnicy. 14 grudnia (sobota), godz.16. Sala Cysterska MBP w Świdnicy. Wstęp jak zawsze wolny.
Piotr Bentkiewicz
